Wirtualne światy dla dzieci — co to jest? Można powiedzieć, że jest to zabawa w wymyślony świat w wersji online. Ostatnio pojawiło się mnóstwo witryn internetowych udostępniających wirtualne światy dla dzieci — czyli miejsca, w których można ubierać lalki, hodować zwierzątka lub kreować bohaterów gier komputerowych. Co więcej, lalki, zwierzęta czy figurki z gier służą jako awatary, czyli wirtualne wizerunki samych dzieci. Można nimi sterować i za ich pomocą kontaktować się i zapoznawać z innymi dziećmi, które stworzyły podobne postacie. Niektóre z tych witryn oferują także zabawy edukacyjne oraz możliwość prowadzenia rozmów. Na pierwszy rzut oka wygląda to na bezpieczne i pożyteczne zajęcie, ale jak jest naprawdę?
Witryny internetowe wirtualnych światów przyciągają dziesiątki milionów młodych ludzi. Do najpopularniejszych z nich należą Club Penguin, Stardoll, Trollz i Webkinz. Rodzice dzieci w wieku 8–12 lat lub nieco młodszych, którzy mają komputer i dostęp do Internetu, prawdopodobnie słyszeli o tych witrynach i o zainteresowaniu, jakie wywołują.
Wszystkie one są przedsięwzięciami komercyjnymi. Club Penguin na przykład wymaga miesięcznej opłaty za dostęp do wszystkich funkcji (bezpłatnie można uzyskać tylko dostęp ograniczony). W witrynie Stardoll sprzedawane są wirtualne towary. Witryna Trollz zamieszcza reklamy i prowadzi sprzedaż. Aby zapisać się do witryny Webkinz, trzeba kupić pluszowe zwierzątko w sklepie detalicznym lub u sprzedawcy internetowego. Można tam nabyć także inne artykuły, na przykład karty kolekcjonerskie. Jak widać, witryny te są nastawione na zarabianie pieniędzy. Im częściej dzieci je odwiedzają i im dłużej w nich pozostają, tym większe są dochody właścicieli tych serwisów. Właśnie w tym tkwi problem.
Dążąc do maksymalnego wydłużenia czasu spędzanego przez młode osoby w wirtualnych światach, witryny urządzają konkursy umożliwiające zarabianie wirtualnych pieniędzy albo wygrywanie punktów bądź wirtualnych akcesoriów przydatnych do ulepszania postaci — na przykład banana dla wirtualnej małpy lub nowych strojów dla wirtualnej lalki. Aby zdobyć te nagrody, dzieci pozostają w witrynie coraz dłużej. Czasami zbyt długo... Na przykład według artykułu opublikowanego w serwisie
CNN Money wizyta w witrynie Webkinz trwa średnio ponad dwie godziny. Dla wielu rodziców to prawdopodobnie zbyt długi czas. Dlatego warto pomyśleć o ustaleniu limitów czasu na zabawę w Internecie albo zezwoleniu na nią tylko w określonych dniach czy po wykonaniu pewnych czynności w rzeczywistym świecie, na przykład odrobieniu zadań domowych, posprzątaniu lub spełnieniu innych obowiązków.
Podobnie jak strony gier i kontaktów towarzyskich odwiedzane przez starsze dzieci i osoby dorosłe, witryny światów wirtualnych dla młodszych dzieci mogą być uzależniające. Dzieciom świat wirtualny może wydawać się ważniejszy niż realny. Chociaż internetowa zabawa w wymyślonym świecie może pomagać w opanowaniu reguł rządzących społeczeństwem, nie powinna zastępować prawdziwego życia. Dzieci i rodzice powinni zawsze pamiętać, że ważne jest, aby spędzać więcej czasu w świecie rzeczywistym, kontaktując się z innymi dziećmi i dorosłymi, a także zdobywając wiedzę o prawdziwym życiu od prawdziwych ludzi.
Dobrze jest wprowadzić regułę zakazującą dzieciom zapisywania się do witryn internetowych, a zwłaszcza do witryny wirtualnego świata, bez zgody rodziców. Przed udzieleniem takiej zgody:
- Odwiedź witrynę internetową, do której dziecko chce się zapisać.
- Poproś dziecko, aby pokazało, co można tam robić.
- Określ jej cel, odpowiadając sobie na kilka pytań. Czy trzeba płacić za zapisanie się? Czy dzieci są nakłaniane do zakupów? Czy grają, aby uzyskać punkty lub wirtualne pieniądze? A może istnieją jeszcze inne niebezpieczeństwa?
- Zapoznaj się z zasadami ochrony danych osobowych, aby dowiedzieć się, jak w witrynie chronione są informacje dotyczące Twojego dziecka.
- Poszukaj przewodnika dla rodziców omawiającego sposób działania witryny oraz zapewnienia bezpieczeństwa dzieci.
- Jeśli dostępna jest funkcja rozmowy, upewnij się, że istnieją mechanizmy ochrony dziecka przed oszustami, na których ataki dzieci są szczególnie podatne podczas ekscytującej zabawy w wymyślonym wirtualnym świecie.
- Sprawdź, czy rodzice mają możliwość kontrolowania funkcji rozmowy.
- Usiądź razem z dzieckiem, kiedy będzie się zapisywać. Upewnij się, że witryna nie wymaga podania zbyt wielu danych osobowych, i nie dopuść do podania informacji, które nie powinny zostać ujawnione.
- Sprawdź, czy możliwe jest anulowanie członkostwa i czy wówczas dane dziecka zostaną usunięte.
- Upewnij się, że można będzie zablokować odwiedziny dziecka w danej witrynie, jeśli zajdzie taka potrzeba.
- Jeśli po samodzielnym zbadaniu witryny internetowej nie poznasz odpowiedzi na niektóre z tych pytań, skontaktuj się z jej obsługą, aby uzyskać potrzebne informacje.
Jak często podkreślamy, świat wirtualny dostępny online jest w dużej mierze podobny do świata rzeczywistego i stosują się do niego te same reguły i prawdy. Zabawa dzieci w nim, o ile będzie odpowiednio dozowana, może mieć pozytywne efekty. Nie jest natomiast dobrym pomysłem spędzanie zbyt dużej ilości czasu w wymyślonym świecie. W takim przypadku dziecko traci wiele okazji do poznawania piękna realnego świata i podejmowania rzeczywistych wyzwań.
